نگرشی بر فعالیتهای صیادی و آبزی پروری در ایران

تولید آبزیان در ایران

1ـ از طریق صید Fishing                                                    

صید: میزان آبزیانی که از محیط زیست خود بصورت زنده یا مرده در یک دوره زمانی برداشت  می شوند. در ایران شامل :  مجموع  صید  دریای  شمال  ( دریای خزر)  و صید از دریای جنوب ( دریای عمان و خلیج فارس) می باشد.

2ـ از طریق آبزی پروری Aquaculture

آبزی پروری (Culture Fishery)

به مجموعه فعالیتهایی اطلاق می گردد که بمنظور تکثیر و پرورش آبزیان انجام می گیرد.

آبزی پروری شامل تولید ماهیان گرمابی ـ ماهیان سردآبی ـ تولید ماهی در منابع آبی و تولید میگو در مزارع پرورشی می باشد

تکثیر آبزیان

شامل مجموعه فعالیتهایی است که موجب ازدیاد یک گونه خاص از موجودات آبزی به روش مصنوعی ـ نیمه مصنوعی و یا طبیعی گردد.

پرورش آبزیان

شامل مجموعه فعالیتهایی است که از مرحله لارو و یا بچه ماهی آغاز و تا مرحله عرصه آبزی تولید شده به بازار ادامه دارد

مقایسه روند فعالیتهای آبزی پروری و صید و صیادی در ایران از سال 1390-1375 (ارقام به تن)

کلیه آمار ارایه شده از سالنامه آماری سازمان شیلات ایران استخراج گردیده است

در بررسی جدول فوق چندین نکته قابل توجه است که به اختصار به آنها اشاره می گردد.

1. در مقایسه آماری بین سال 75 تا 90 شاهده می گردد که  میزا ن تولید از طریق آبزی پروری در این مقطع زمانی از 65000 به 285351 تن رسیده و این آمار در این مقطع زمانی حدود 4/4 برابر گردیده  که در مقایسه با افزایش میزان صید که از 335020 به 449728 تن رسیده و فقط 34 در صد افزایش داشته است ، از سرعت رشد بسیار بالایی بر خوردار بوده است . این موضوع بدان معناست که در کشور ما افزایش صید سالنه از دریاهای شمال و جنوب دارای محدودینهایی بوده و به ما اجازه نمی دهد که به هر مقدار که بخواهیم از دریاها صید انجام دهیم ، که البته این موضوع در صید جهانی هم به همین منوال بوده و دارای محدودیتهایی می باشد، اما در بخش آبزی پروری نه ابنکه محدودیتهایی نداشته باشیم بلکه امکان گسترش این فعالیت در مقایسه با صید و صیادی به مراتب بیشتر وجود دارد.
2. هر ساله صید از دریای جنوب به مراتب بیشتر از صید از دریای شمال بوده که کمترین تغییرات مربوط به سال 78 بوده که صید از دریای جنوب حدود 1/2 برابر بیشتر از صید از دریای شمال بوده و بیشترین تغییرات مربوط به سال 90 بوده که این افزایش در حد 10 برابر بوده است.
3. صید از دریای شمال از بعد از سال 78 مرتبا صید نزولی داشته است تا آنجاییکه میزان آن در سال 90 نسبت به سال 78 حدود 9/2 برابر کاهش داشته است.

آشنایی با معروفترین گروههای ماهیان صید شده از دریای شمال و جنوب

صید از دریاهای جنوب :شامل پنج گروه اکولوژیکی

کف زیان: هامور ، سنگسر،شوریده،راشکو ، شانک

سطح زیان ریز: انواع ساردین ماهیان

سطح زیان درشت: انواع تون ماهیان ،نیزه ماهیان،شیر، قباد،صبور ،سارم

مزو پلاژیک ها: میکتوفیدها ( فانوس ماهیان)

سخت پوستان: لابستر و خرچنگ ها و انواع میگو

در مقایسه آماری سالهای متوالی بیشترین صید ماهی از دریای جنوب ( دریای عمان و خلیج فارس) مربوط به استان ، هرمزگان  بوده و استانهای  سیستان و بلوچستان ، بوشهر و خوزستان  به ترتیب رتبه دوم تا چهارم  را دارا بوده اند

صید از دریای شمال:  شامل سه گروه

ماهیان خاویاری:  اوزون برون،قره برون، فیل ماهی

ماهیان کیلکا:  کیلکای معمولی ،کیلکای چشم درشت،آنچوی

ماهیان استخوانی :  آزاد ماهیان ، کپور ماهیان،سوف ماهیان

در مقایسه آماری سالهای متوالی بیشترین صید ماهی از دریای خزر مربوط به استان ، مازندران بوده و استانهای  گیلان و گلستان به ترتیب رتبه دوم و سوم را دارا بوده اند.

آشنایی با فعایتهای آبزی پروری

فعالیتهای آبزی پروری عمدتا به دو گروه تکثیر و پرورش تقسیم می شود .

تکثیر : عبارت است از فعالیتهایی که منجر به ازدیاد افراد یک گونه از آبزیان خواهدشد.که خود به سه دسته : تکثیر طبیعی ، تکثیر نیمه طبیعی و تکثیر مصنوعی تقسیم می گردد، که در بخش آبزی پروری بحث تکثیر مصنوعی مطرح بوده که در آن از مولدین نر و ماده طی عملیاتی اسپرم و تخمک را استحصال کرده که طی عملیات لقاح بین آنها سلول تخم ماهی تشکیل و این سلول تخم طی رشد ونمو جنینی که طی می کند نهایتا به لارو و سپس به بچه ماهی تبدیل می گردد.

عمده فعالیتهایی که در زمینه تکثیر آبزیان در حال حاضردر کشور انجام می گیرد می توان به موارد زیر اشاره کرد.

*تکثیر ماهیان گرمابی و سردآبی                  *تکثیر ماهیان دریایی

*تکثیرمیگو                                                  *تکثیر ماهیان زینتی

*تکثیر سایر آبزیان

پرورش : فعالیتی است که طی آن بچه ماهیان حاصل از عملیات تکثیر  با رها سازی در استخرهای  پرورش  ماهی یا  سایر  محیط ها  بعد  از طی  دوره پرورش به ماهیان پرواری ( ماهیان بازاری ) تبدیل می گردنند.

عمده   فعالیتهایی  که  در زمینه  پرورش آبزیان در حال حاضردر کشور انجام می گیرد می توان به موارد زیر اشاره کرد.

*پرورش ماهیان گرمابی                  *پرورش ماهیان سردآبی

*پرورش ماهیان خاویاری                *پرورش ماهیان زینتی

*پرورش ماهیان دریایی                   *پرورش میگو

تهیه و تنظیم : مجتبی فوقی

کارشناس ارشد تکثیرو پرورش آبزیان